مروری بر سرطان کلیه
علائم سرطان کلیه
سرطان کلیه معمولاً در مراحل اولیه علامت مشخصی ایجاد نمیکند. با گذشت زمان ممکن است نشانهها و علائم زیر ظاهر شوند:
- وجود خون در ادرار که ممکن است رنگ ادرار را صورتی، قرمز یا شبیه رنگ نوشابه کولا کند
- کاهش اشتها
- درد پهلو یا کمر که از بین نمیرود
- خستگی
- کاهش وزن بدون علت مشخص
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر هر علامتی دارید که باعث نگرانی شما شده است، برای مراجعه به پزشک یا دیگر متخصصان مراقبت سلامت وقت بگیرید.
علل سرطان کلیه
علت بیشتر موارد سرطان کلیه بهطور دقیق مشخص نیست.
سرطان کلیه زمانی ایجاد میشود که سلولهای کلیه دچار تغییراتی در DNA خود شوند. DNA هر سلول حاوی دستورالعملهایی است که به آن سلول میگوید چه کاری انجام دهد. در سلولهای سالم، این دستورها تعیین میکنند که سلول با چه سرعتی رشد و تکثیر شود و چه زمانی از بین برود. در سلولهای سرطانی، این دستورالعملها تغییر میکنند. این تغییرات به سلولهای سرطانی فرمان میدهند که بهسرعت تعداد بیشتری سلول تولید کنند. همچنین این سلولها میتوانند زمانی هم زنده بمانند که سلولهای سالم در همان شرایط باید از بین بروند. در نتیجه، تعداد سلولها بیش از حد زیاد میشود.
این سلولهای سرطانی تودهای به نام تومور تشکیل میدهند. تومور میتواند رشد کند، به بافتهای سالم اطراف حمله کند و آنها را از بین ببرد. با گذشت زمان، سلولهای سرطانی ممکن است از تومور جدا شوند و به قسمتهای دیگر بدن گسترش پیدا کنند. وقتی سرطان گسترش مییابد، به آن سرطان متاستاتیک گفته میشود.
عوامل خطر سرطان کلیه
عواملی که ممکن است خطر ابتلا به سرطان کلیه را افزایش دهند، عبارتاند از:
- افزایش سن: با بالا رفتن سن، خطر ابتلا به سرطان کلیه بیشتر میشود.
- مصرف دخانیات: افرادی که سیگار میکشند بیشتر از افراد غیرسیگاری در معرض سرطان کلیه هستند. پس از ترک سیگار، این خطر کاهش پیدا میکند.
- چاقی: افرادی که دچار چاقی هستند بیش از کسانی که وزن سالم دارند در معرض سرطان کلیه قرار میگیرند.
- فشار خون بالا: فشار خون بالا یا پرفشاری خون خطر سرطان کلیه را افزایش میدهد.
- برخی بیماریهای ارثی: افرادی که با بعضی اختلالات ارثی متولد میشوند، ممکن است بیشتر در معرض سرطان کلیه باشند. از جمله این اختلالات میتوان به بیماری فون هیپل-لیندو، سندرم بیرت-هاگ-دوبه، مجموعه توبروس اسکلروزیس، کارسینوم پاپیلاری ارثی سلول کلیوی و سرطان کلیه خانوادگی اشاره کرد.
- سابقه خانوادگی سرطان کلیه: اگر یکی از بستگان درجهیک شما، مانند پدر، مادر، خواهر یا برادر، به این بیماری مبتلا بوده باشد، خطر ابتلا بیشتر میشود.
پیشگیری از سرطان کلیه
هیچ راه قطعی برای پیشگیری از سرطان کلیه وجود ندارد، اما با انجام برخی اقدامات میتوان خطر ابتلا را کاهش داد:
اگر الکل مصرف میکنید، در حد اعتدال باشد
اگر تصمیم به مصرف الکل دارید، آن را در حد متعادل نگه دارید. برای بزرگسالان سالم، این یعنی حداکثر یک نوشیدنی در روز برای زنان و حداکثر دو نوشیدنی در روز برای مردان.
میوه و سبزیجات بیشتری مصرف کنید
یک رژیم غذایی سالم و متنوع داشته باشید که شامل انواع میوهها و سبزیجات باشد. بهترین راه دریافت ویتامینها و مواد مغذی، استفاده از منابع غذایی است. از مصرف دوزهای بالای ویتامین به شکل قرص خودداری کنید، زیرا ممکن است زیانآور باشند.
بیشتر روزهای هفته ورزش کنید
سعی کنید در بیشتر روزهای هفته دستکم ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی داشته باشید. اگر مدتی است فعالیت نداشتهاید، ابتدا با پزشک یا متخصص مراقبت سلامت مشورت کنید و ورزش را بهتدریج آغاز کنید.
وزن سالم خود را حفظ کنید
اگر وزن شما در محدوده سالم است، برای حفظ آن تلاش کنید. اگر نیاز به کاهش وزن دارید، از پزشک یا متخصص مراقبت سلامت درباره روشهای سالم کاهش وزن راهنمایی بخواهید. مصرف کالری را کمتر کنید و میزان فعالیت بدنی را بهآرامی افزایش دهید.
سیگار را ترک کنید
با تیم درمانی خود درباره راهکارها و ابزارهایی که میتوانند به ترک سیگار کمک کنند صحبت کنید. گزینهها ممکن است شامل فرآوردههای جایگزین نیکوتین، داروها و گروههای حمایتی باشد. اگر هرگز سیگار نکشیدهاید، شروع نکنید.
فشار خون بالا را کنترل کنید
از پزشک یا متخصص مراقبت سلامت بخواهید در ویزیت بعدی فشار خون شما را بررسی کند. اگر فشار خون شما بالا باشد، میتوانید درباره راههای پایین آوردن آن مشورت کنید. تغییر سبک زندگی مانند ورزش، کاهش وزن و اصلاح رژیم غذایی میتواند کمککننده باشد. بعضی افراد ممکن است به دارو هم نیاز داشته باشند. درباره گزینههای درمانی با تیم درمانی خود صحبت کنید.
تشخیص سرطان کلیه
تشخیص سرطان کلیه معمولاً با معاینه بدنی و بررسی سابقه پزشکی آغاز میشود. همچنین ممکن است آزمایش خون، آزمایش ادرار و روشهای تصویربرداری انجام شود. در برخی موارد، برای بررسی آزمایشگاهی نمونهای از بافت نیز برداشته میشود.
آزمایشها و روشهایی که برای تشخیص سرطان کلیه به کار میروند، عبارتاند از:
آزمایش خون و ادرار
آزمایش خون و ادرار میتواند سرنخهایی در اختیار تیم درمان قرار دهد تا علت علائم شما مشخص شود. آزمایش خون ممکن است تعداد گلبولهای قرمز را بررسی کند. در آزمایش ادرار نیز ممکن است موادی مانند خون، باکتری یا سلولهای سرطانی جستوجو شود.
تصویربرداری
آزمایشهای تصویربرداری، تصاویری از داخل بدن تهیه میکنند و میتوانند محل و اندازه سرطان کلیه را نشان دهند. این آزمایشها ممکن است شامل سونوگرافی، سیتیاسکن یا امآرآی باشند.
بیوپسی
بیوپسی روشی است که در آن نمونهای از بافت برای بررسی در آزمایشگاه برداشته میشود. در سرطان کلیه، یک سوزن نازک به داخل کلیه یا بخش دیگری از بدن، مانند غدد لنفاوی، وارد میشود. پزشک یا متخصص مراقبت سلامت با استفاده از سوزن، نمونهای از بافت را برمیدارد. البته اگر نتایج تصویربرداری اطلاعات کافی برای تشخیص فراهم کرده باشند، ممکن است نیازی به بیوپسی نباشد.
مرحلهبندی سرطان کلیه
اگر سرطان کلیه برای شما تشخیص داده شود، قدم بعدی مشخص کردن وسعت بیماری یا همان مرحله سرطان است. تیم درمان از نتایج این بررسیها برای طراحی برنامه درمانی استفاده میکند. آزمایشهای مرحلهبندی سرطان کلیه ممکن است شامل سیتیاسکنها یا امآرآیهای تکمیلی باشند.
مراحل سرطان کلیه از ۱ تا ۴ دستهبندی میشود. سرطان کلیه در مرحله ۱ کوچک است و فقط در خود کلیه قرار دارد. هرچه اندازه سرطان بزرگتر شود یا بیشتر گسترش یابد، مرحله بالاتر میرود. در مرحله ۴، سرطان از کلیه فراتر رفته یا به بخشهای دیگر بدن منتشر شده است.
درمان سرطان کلیه
درمان سرطان کلیه گاهی با جراحی برای برداشتن توده سرطانی آغاز میشود. در سرطانهایی که به کلیه محدود هستند، ممکن است همین درمان بهتنهایی کافی باشد. در بعضی موارد، پس از جراحی دارو تجویز میشود تا خطر بازگشت سرطان کمتر شود. اگر سرطان از کلیه فراتر رفته باشد، انجام جراحی همیشه ممکن نیست و ممکن است درمانهای دیگری توصیه شود.
تیم درمان هنگام تنظیم برنامه درمانی، عوامل متعددی را در نظر میگیرد؛ از جمله وضعیت کلی سلامت شما، نوع و مرحله سرطان، و نیز ترجیحات شخصی شما.
جراحی
برای بیشتر سرطانهایی که به کلیه محدود ماندهاند، جراحی نخستین درمان است. هدف جراحی این است که سرطان برداشته شود و در عین حال، اگر امکان داشته باشد، عملکرد کلیه حفظ شود.
روشهای جراحی مورد استفاده برای درمان سرطان کلیه شامل موارد زیر است:
برداشتن کلیه درگیر
نفرکتومی کامل که با نام نفرکتومی رادیکال نیز شناخته میشود، شامل برداشتن تمام کلیه بههمراه حاشیهای از بافت سالم اطراف آن است. در برخی موارد، بافتهای مجاور مانند غدد لنفاوی، غده فوقکلیوی یا ساختارهای دیگر نیز ممکن است برداشته شوند.
جراح ممکن است این عمل را از طریق یک برش در شکم یا پهلو انجام دهد که به آن نفرکتومی باز گفته میشود. همچنین امکان انجام این جراحی از طریق چند برش کوچک در شکم وجود دارد که به آن نفرکتومی لاپاراسکوپی یا لاپاراسکوپی با کمک ربات گفته میشود.
برداشتن تومور از کلیه
نفرکتومی جزئی شامل برداشتن توده سرطانی بههمراه مقدار کمی از بافت سالم اطراف آن است، نه برداشتن کل کلیه. این روش با عنوان جراحی حفظکننده کلیه یا جراحی حفظکننده نفرون نیز شناخته میشود. این جراحی میتواند بهصورت باز، لاپاراسکوپی یا با کمک ربات انجام شود.
جراحی حفظکننده کلیه یکی از درمانهای رایج برای سرطانهای کوچک کلیه است و ممکن است در افرادی که فقط یک کلیه دارند نیز گزینه مناسبی باشد. هر زمان که امکانپذیر باشد، معمولاً این روش به نفرکتومی کامل ترجیح داده میشود، زیرا به حفظ عملکرد کلیه کمک میکند. همچنین ممکن است خطر عوارض بعدی مانند بیماری کلیوی و نیاز به دیالیز را کاهش دهد.
نوع جراحی مناسب برای شما به نوع سرطان، مرحله آن و وضعیت کلی سلامتتان بستگی دارد.
کرایوابلیشن
کرایوابلیشن روشی برای از بین بردن سلولهای سرطانی با سرما است. در این روش، با کمک سونوگرافی یا سایر روشهای تصویربرداری، یک سوزن توخالی ویژه از طریق پوست وارد تومور کلیه میشود. سپس از گاز بسیار سرد داخل سوزن استفاده میشود تا سلولهای سرطانی منجمد شوند.
کرایوابلیشن در شرایط خاص میتواند برای درمان سرطانهای کوچک کلیه به کار رود. این روش ممکن است برای افرادی مناسب باشد که به دلیل مشکلات دیگر سلامتی، انجام جراحی برایشان پرخطر است.
رادیوفرکوئنسی ابلیشن
رادیوفرکوئنسی ابلیشن روشی است که در آن سلولهای سرطانی با گرما از بین میروند. در این روش، با استفاده از سونوگرافی یا سایر تصویربرداریها، پروب مخصوصی از راه پوست وارد توده سرطانی کلیه میشود. سپس جریان الکتریکی از طریق سوزن به سلولهای سرطانی منتقل میشود و باعث گرم شدن یا سوختن آنها میگردد.
این روش نیز در برخی شرایط برای درمان سرطانهای کوچک کلیه استفاده میشود و ممکن است برای بیمارانی مناسب باشد که به دلیل مشکلات دیگر پزشکی، جراحی برایشان خطر زیادی دارد.
پرتودرمانی
پرتودرمانی سرطان را با استفاده از پرتوهای پرقدرت درمان میکند. این انرژی ممکن است از اشعه ایکس، پروتونها یا منابع دیگر تأمین شود. در طول پرتودرمانی، شما روی تخت دراز میکشید و دستگاه در اطراف شما حرکت میکند و پرتوها را به نقاط دقیقی از بدن میتاباند.
از پرتودرمانی میتوان برای از بین بردن سلولهای سرطانی در کلیه استفاده کرد. همچنین این روش میتواند به کنترل یا کاهش علائم سرطان کلیهای که به بخشهای دیگری از بدن، مانند استخوانها یا مغز، گسترش یافته است کمک کند.
درمان هدفمند
درمان هدفمند سرطان از داروهایی استفاده میکند که مواد شیمیایی خاصی را درون سلولهای سرطانی هدف میگیرند. با مهار این مواد، درمان هدفمند میتواند باعث مرگ سلولهای سرطانی شود.
ایمونوتراپی
ایمونوتراپی نوعی درمان دارویی است که به سیستم ایمنی بدن کمک میکند سلولهای سرطانی را از بین ببرد. سیستم ایمنی، سرطان و سلولهای غیرطبیعی دیگر را شناسایی و با آنها مقابله میکند، اما سلولهای سرطانی گاهی با پنهان شدن از سیستم ایمنی به حیات خود ادامه میدهند. ایمونوتراپی به سلولهای ایمنی کمک میکند تا سلولهای سرطانی را پیدا کرده و نابود کنند.
در سرطان کلیه، ممکن است از ایمونوتراپی پس از جراحی برای از بین بردن سلولهای سرطانی باقیمانده استفاده شود. همچنین این روش زمانی به کار میرود که سرطان بسیار بزرگ شده باشد یا به بخشهای دیگر بدن گسترش یافته باشد.
شیمیدرمانی
شیمیدرمانی سرطان را با داروهای قوی درمان میکند. داروهای مختلفی برای شیمیدرمانی وجود دارد و بیشتر آنها از طریق رگ تجویز میشوند. سرطانهای کلیه معمولاً نسبت به شیمیدرمانی مقاوم هستند، اما در برخی انواع نادر سرطان کلیه ممکن است از این روش استفاده شود.
مراقبت تسکینی
مراقبت تسکینی نوعی ویژه از مراقبت پزشکی است که به شما کمک میکند هنگام ابتلا به یک بیماری جدی، احساس بهتری داشته باشید. اگر سرطان دارید، این نوع مراقبت میتواند به کاهش درد و سایر علائم کمک کند. مراقبت تسکینی توسط تیمی از متخصصان ارائه میشود که ممکن است شامل پزشک، پرستار و دیگر کارشناسان آموزشدیده باشد. هدف این تیم، بهبود کیفیت زندگی شما و خانوادهتان است.
متخصصان مراقبت تسکینی در کنار شما، خانوادهتان و تیم درمانی فعالیت میکنند و در طول درمان سرطان، یک لایه حمایتی اضافه فراهم میکنند. شما میتوانید همزمان با درمانهای اصلی مانند جراحی، شیمیدرمانی، ایمونوتراپی، درمان هدفمند یا پرتودرمانی از مراقبت تسکینی بهرهمند شوید.
استفاده از مراقبت تسکینی در کنار سایر درمانهای مناسب میتواند به بیماران مبتلا به سرطان کمک کند احساس بهتری داشته باشند و عمر طولانیتری کنند.
