گالاکتوره، ترشح شیری‌مانند پستان در زنی است که باردار نیست و شیر نمی‌دهد و در مردی که هیچ زمینه شیردهی نداشته؛ رنگ و بوی شیری تعریف را می‌سازند و نه مقدار قطره‌ها. ترشح از مجاری شیری‌ساز پستان می‌آید و پرولاکتین، همان مجاری را بیدار نگه داشته، پس گالاکتوره نشانه است و نه بیماری و علتش باید جداگانه پیدا شود.
در بارداری و ماه‌های نخست شیردهی، آمدن شیر کارکرد طبیعی است و غیرطبیعی بودن از نبود بارداری و ادامه ترشح بیش از ۶ ماه پس از قطع کامل شیردهی خوانده می‌شود.
شکل ترشح، مسیر پرونده را تعیین می‌کند
ترشحی که فقط با فشار دادن نوک پستان بیرون می‌آید، ارزش کم‌تری از ترشح خودبه‌خودی دارد که لکه‌اش روی لباس می‌ماند. ترشح شیری و دوطرفه از چند مجرا، پرونده هورمونی است، اما ترشح خونی یا قهوه‌ای یا صورتی، تا اثبات خلاف پرونده پستان است و نه آزمایش پرولاکتین.
نشانه‌های موضعی پستان
ترشح خودبه‌خود از یک سوراخ نوک پستان در یک طرف، الگوی موضعی است و مسیرش معاینه و تصویربرداری پستان است؛ پرولاکتین خون، پرونده را نه تأیید می‌کند و نه می‌بندد. زخم و پوسته‌پوسته و فرورفتگی نوک پستان و تغییر رنگ هاله و توده سفت چسبان، پرونده را به جراح پستان می‌برند و هیچ عدد آزمایشگاهی این علامت‌ها را بی‌اثر نمی‌کند.
ترشح خونی یا صورتی یا قهوه‌ای را تا اثبات خلاف، ضایعه داخل مجرای پستان بدانید؛ شایع‌ترین علت آن ضایعه‌ای خوش‌خیم داخل مجراست، ولی بدخیمی هم در فهرست می‌ماند و با عدد هورمون کنار گذاشته نمی‌شود. نبود درد، ترشح خونی را بی‌خطر نمی‌کند، چون بیشتر ضایعه‌های خونریز پستان درد ندارند و همین باور گاهی ۳ ماه علامت را به سوزش پوست نسبت می‌دهد.
پرولاکتین و ترمز دوپامینی
لوب پیشین غده هیپوفیز پرولاکتین می‌سازد و این هورمون فرمان ساخت شیره شیری را به بافت پستان می‌دهد؛ هر عاملی که مقدارش را در خون بالا ببرد، می‌تواند ترشح شیری‌مانند بسازد. در حالت عادی هیپوتالاموس با دوپامین مانند ترمزی پیوسته بر پرولاکتین فشار می‌آورد و مقدارش را پایین نگه می‌دارد و برداشتن این ترمز، کار بسیاری از داروهای اثرگذار بر مغز است.
مکیدن شیرخوار ترمز دوپامینی را کوتاه و پرولاکتین را بالا می‌برد و به‌همین دلیل تحریک مکرر نوک پستان، حتی بدون شیرخوار و حتی در مرد، می‌تواند ترشح را آغاز و ادامه دهد.
تیروئید کم‌کار از راه دیگری پرولاکتین را بالا می‌برد، چون هورمون آزادکننده تیروتروپین از هیپوتالاموس زیاد می‌شود و سلول‌های شیره‌ساز هیپوفیز را هم تحریک می‌کند؛ پس آزمایش تیروئید در این پرونده حذف‌شدنی نیست و کم‌کاری، همان‌طور که در نوشتار بزرگی غده تیروئید آمده، می‌تواند با گواتر همراه باشد.
در توده شیره‌ساز هیپوفیز، خود توده پرولاکتین می‌سازد و عدد خون را بالاتر از حدی می‌برد که با دارو یا استرس دیده می‌شود، اما بیشتر این توده‌ها کوچک‌اند و با دارو کنترل می‌شوند و نه با جراحی.
همراهی‌های ترشح
شایع‌ترین شکل، دیدن لکه سفید روی پیراهن است در کسی که نه باردار است و نه می‌شیرد؛ در بیشتر بیماران دو پستان درگیرند و ترشح تنها با فشردن بیرون می‌آید.
با این ترشح، بی‌نظمی یا قطع قاعدگی و ناباروری و خشکی واژن و درد در نزدیکی و رقیق‌شدن موهای بدن می‌آید و همه از اثر پرولاکتین بر محور تولیدمثل است؛ این سه علامت، هر یک پرونده‌ای جدا دارند و در قاعدگی سنگین و ناباروری در زنان و موی زائد مردانه شرح داده شده‌اند.
سردردی که به‌تدریج بدتر می‌شود و کم‌شدن دید از دو طرف، نشانه فشار بر تقاطع عصب‌های بینایی است و چنین ترکیبی پرونده را از علت ساده هورمونی بیرون می‌آورد.
در مرد و در نوزاد
گالاکتوره در مرد تقریباً همیشه با پرولاکتین بالا یا یک دارو یا توده هیپوفیز همراه است؛ ترشح شیری در این گروه اغلب با بزرگی بافت پستان پشت نوک و کاهش میل جنسی و اختلال نعوظ می‌آید و این سه با هم، دلیلی برای ارزیابی غدد است و نه شرم.
نوزاد هر دو جنس ممکن است ترشح اندک شیری از پستان داشته باشد، چون هورمون‌های مادری هنوز اثر دارند و فشار دادن و ماساژ پستان نوزاد نباید کرد. ماندن ترشح پس از ۲ تا ۴ هفته نخست، یا هر ترشح خونی در نوزاد، معاینه همان هفته لازم دارد.
در پسری که با بزرگ‌شدن پستان و ترشح می‌آید، ترتیب بررسی با بزرگ‌سال فرق دارد و رشد و بلوغ هم سنجیده می‌شود و تصمیم درباره آزمون‌ها کار متخصص غدد اطفال است.
علل دارویی
داروهای مسدودکننده دوپامین شایع‌ترین علت دارویی‌اند و این نام را در خانواده داروهای ضدروان‌پریشی و چند داروی ضدتهوع و ضدنفخ که بر همان مسیر اثر می‌گذارند هم می‌توان دید. چند خانواده داروی ضدافسردگی، داروهای گروه افیونی و چند کاهنده اسید معده هم در فهرست‌اند؛ نام دارو را به پزشک بگویید، ولی نتیجه‌گیری درباره قطع آن برای بیمار نه.
اگر دارو علت باشد، ترشح معمولاً ۲ تا ۶ هفته پس از آغازش یا پس از بالا بردن مقدارش می‌آید و پرولاکتین در حد اعتدال بالا می‌ماند و همین تطابق زمانی، پرسش نخست پزشک است.
مکمل‌ها و داروهای گیاهی و هورمون‌های بدون نسخه هم پرولاکتین را بالا می‌برند؛ فهرست کامل آنچه مصرف می‌کنید، از قطره تا دمنوش، را به ویزیت ببرید چون بیشتر علت‌ها از همان فهرست بیرون می‌آید.
تیروئید، بارداری و سایر علت‌ها
کم‌کاری کنترل‌نشده تیروئید هم پرولاکتین را بالا می‌برد و هم خستگی و یبوست و خشکی پوست و تحمل نداشتن سرما را می‌سازد و با جبران هورمون تیروئید، ترشح و عدد هر دو پایین می‌آیند.
بارداری را در هر بیمار با ترشح پستان کنار بگذارید، حتی در کسی که احتمال آن را صفر می‌داند؛ آزمایش بارداری پیش از هر آزمون هورمونی دیگری در پرونده می‌نشیند.
توده شیره‌ساز هیپوفیز در بیشتر موارد کوچک است و درمان دارویی استاندارد آن هم عدد را پایین می‌آورد و هم توده را کوچک می‌کند، در حالی که جراحی تنها برای شمار کمی از بیماران مطرح می‌شود.
نارسایی مزمن کلیه و سیروز کبدی و برخی ضایعه‌های دیواره سینه و نخاع هم پرولاکتین را بالا می‌برند و در بیمارانی که عدد بدون علت بالا می‌ماند باید یکی‌یکی سنجیده شوند.
ترتیب درست بررسی
ترتیب استاندارد این است: نخست آزمایش بارداری، سپس TSH برای تیروئید و پس از آن پرولاکتین خون در شرایط درست گرفته شود؛ رد کردن این ترتیب، آزمون‌های گران‌تر را بی‌معنی می‌کند.
نمونه‌گیری درست پرولاکتین
نمونه پرولاکتین را ۲ تا ۳ ساعت پس از بیدار شدن و پس از ۱۵ تا ۳۰ دقیقه نشستن آرام می‌گیرند، چون خواب، استرس، ورزش و درد عدد را بالا می‌برند. پیش از آن، فشار دادن نوک پستان و معاینه پستان و نزدیکی و ورزش سنگین را کنار بگذارید؛ این محرک‌ها پرولاکتین را واقعاً بالا می‌برند و به سوی تصویربرداری بی‌مورد می‌کشاند.
بالا بودن خفیف پرولاکتین با یک نمونه قضاوت نمی‌شود و تکرار آزمون در شرایط درست، نخستین کار پزشک است و نه سفارش فوری MRI هیپوفیز. اگر پرولاکتین پس از ۲ نمونه‌گیری درست با فاصله چند هفته بالا بماند و دارو و تیروئید و کلیه توضیحی ندهند، تصویربرداری هیپوفیز به برنامه می‌آید.
تصویربرداری پستان، چه وقت
در زن زیر ۴۰ سال برای بررسی ترشح پستان نخست سونوگرافی انجام می‌شود و در سن بالاتر ماموگرافی و نمونه‌برداری تنها وقتی لازم است که ضایعه‌ای دیده شده باشد. ترشح با فشار و از دو پستان، بیشتر به تصویربرداری پستان نیاز ندارد، اما هر ترشح خونی یا یک‌مجرایی خودبه‌خود در همان هفته به سونوگرافی یا ماموگرافی می‌رسد.
پزشک داروها و وضعیت کلیه و کبد و تیروئید را یکی‌یکی می‌شمارد و فقط وقتی هیچ‌کدام توضیح ندادند به هیپوفیز می‌رسد؛ تصویربرداری گام آخر است و نه گام نخست.
چرا یک عدد معتدل کافی نیست
پرولاکتین به استرس حساس است و اضطراب از سوزن و بی‌خوابی شب پیش و درد، عدد را بالا می‌برند و بالا بودن خفیفی می‌سازند که هیچ بیماری پشتش نیست.
پرولاکتین بالا همیشه به معنی تومور هیپوفیز نیست و دارو و کم‌کاری تیروئید و بارداری و تحریک نوک پستان و نارسایی کلیه و استرس، هر یک همان عدد را می‌سازند. ماکروپرولاکتین شکل چسبیده پرولاکتین به پادتن است و در آزمون معمولی خون خوانده می‌شود، ولی در بدن اثری ندارد و کسی که فقط عددش کمی بالاست باید برای جدا کردن این شکل به آزمایشگاه تخصصی برود.
اگر چند هفته پس از کنار گذاشتن داروی مظنون و نمونه‌گیری در شرایط درست، عدد به محدوده نرمال برگردد، علت دارویی تأیید می‌شود و تصویربرداری لازم نمی‌ماند. اعداد دو آزمایشگاه با هم قابل مقایسه نیستند چون کیت و محدوده مرجع فرق می‌کند؛ پیگیری را با همان آزمایشگاه ادامه دهید و یک افت کوچک را پاسخ درمان ندانید.
پرولاکتین خون در بیشتر آزمایشگاه‌ها در زن نازایا تا حدود ۲۵ نانوگرم در میلی‌لیتر نرمال خوانده می‌شود و مردان آستانه پایین‌تری دارند؛ عدد نزدیک ۱۰۰ معمولاً به دارو برمی‌گردد و بالاتر از ۲۰۰ پزشک را جدی‌تر به سوی MRI هیپوفیز می‌برد.
بررسی هیپوفیز
MRI هیپوفیز با ماده حاجب، آزمون انتخابی دیدن توده کوچک است و زمانی معنا دارد که پرولاکتین روشن بالا باشد یا سردرد و اختلال دید در پرونده باشد. در پرولاکتین تنها کمی بالا، تصویربرداری مغز اغلب چیزی بی‌اثر نشان می‌دهد که ربطی به علامت ندارد و بیمار را به درمانی می‌کشاند که به آن نیاز نداشته است.
آزمون میدان دید در هر بیمار با پرولاکتین روشن بالا و در هر بیمار با سردرد و اختلال دید انجام می‌شود، چون از دست رفتن دید محیطی علامت درگیری مسیر بینایی است و تفسیرش کار چشم‌پزشک است. با یافتن توده هیپوفیز، سایر هورمون‌های همان غده هم سنجیده می‌شوند، چون یک توده می‌تواند کارکرد تیروئید و غده فوق‌کلیه و محور رشد را کم کند.
درمان بر پایه علت
درمان، درمان علت است: در علت دارویی، تجویزکننده دارو را بررسی و در صورت لزوم تغییر می‌دهد، در تیروئید کم‌کار جبران هورمون کافی است و در توده شیره‌ساز، داروهایی که اثر دوپامین را تقلید می‌کنند استانداردند.
وقتی علت، خود دارو است
در علت دارویی سه گزینه روی میز است: تغییر دارو، جایگزینی با داروی هم‌خانواده کم‌خطرتر، یا درمان بالا بودن پرولاکتین و برگزیدن یکی از این سه با تجویزکننده است و با سنجش خطر بازگشت بیماری. نام دارو و مقدار آن و پیگیری‌اش را متخصص غدد تعیین می‌کند و این تصمیم از قفسه داروخانه بیرون است، چون عوارض این گروه دارویی پایش می‌خواهند.
استخوان، قاعدگی، بارداری و مرد
پرولاکتین بالای درمان‌نشده که ۶ ماه یا بیشتر ادامه یابد، در زن قاعدگی را قطع می‌کند و در هر دو جنس استخوان‌ها را ضعیف، پس درمان تنها برای خشک‌کردن ترشح و بردن لکه روی لباس نیست و آزمون تراکم استخوان و توجه به کلسیم و ویتامین D بخشی از برنامه‌اند.
اگر ترشح فقط با فشار دیدنی شود و پرولاکتین نرمال باشد و علتی پیدا نشود، کنار گذاشتن تحریک و پایش ساده راهبرد درست است. در بارداری، به‌ویژه در ۱۲ هفته نخست، و در شیردهی، برنامه درمان را متخصص غدد و پزشک زنان با هم می‌چینند، چون تصمیم درباره ادامه دارو از عهده بیمار بیرون است.
در مرد با توده شیره‌ساز، درمان دارویی می‌تواند میل جنسی و باروری و اندازه بافت پستان را برگرداند و مصرف خودسرانه هورمون و مکمل، همان مسیر را خراب‌تر می‌کند. میکروآدنوم یعنی توده هیپوفیز کوچک‌تر از ۱۰ میلی‌متر و بیشتر توده‌های شیره‌ساز در همین گروه‌اند و با دارو کنترل می‌شوند؛ توده‌های بزرگ‌تر که به تقاطع بینایی رسیده‌اند پیگیری تنگ‌تری می‌خواهند.
آنچه نباید خودسرانه انجام داد
قطع یا کم‌کردن خودسرانه داروی روان‌پزشکی خطر بازگشت شدید بیماری و بستری را دارد و راه درست، گفت‌وگو با همان روان‌پزشک است تا دارو را بررسی یا جایگزین کند. در بیمار روان‌پزشکی با ترشح، تصمیم تحمل ترشح یا تغییر دارو میان روان‌پزشک و متخصص غدد گرفته می‌شود و هیچ‌کدام بدون آن دیگری نسخه را عوض نمی‌کند.
داروی کاهنده پرولاکتین که بدون نسخه و از راه آشنایان خریده شود می‌تواند افت فشار شدید و غش و خواب‌آلودگی و واکنش روانی بسازد و در بارداری تصمیم درباره‌اش پیچیده‌تر است. برای ترشح فیزیولوژیک نوزاد هیچ دارویی داده نمی‌شود و دست‌کاری و مالیدن روغن و فشار دادن پستان، بافت را ملتهب و راه عفونت را باز می‌کند.
پیگیری و پاسخ درمان
پاسخ درمان با عدد پرولاکتین و با قطع ترشح و با اندازه توده سنجیده می‌شود و فاصله دیدارها را پزشک تعیین می‌کند؛ در ۳ ماه نخست نزدیک‌ترند. اگر با درمان مناسب ترشح ادامه یافت یا شکلش به خونی عوض شد، پرونده دوباره باز می‌شود، چون بی‌پاسخ ماندن به درمان هورمونی نشانه علت اشتباه است.
در توده هیپوفیز تحت درمان، تصویربرداری و آزمون بینایی در برنامه‌های منظم تکرار می‌شوند و قطع دارو حتی پس از ۲ سال سلامت تنها با نظر پزشک و معمولاً با پایش پیش می‌رود. ثبت تاریخ آغاز ترشح و یک‌طرفه یا دوطرفه بودن آن و نام داروها و تاریخ شروعشان، در ویزیت کوتاه جای آزمون‌های اضافه را می‌گیرد.
نشانه‌هایی که معطلی ندارند
- ترشح خونی یا صورتی یا قهوه‌ای، حتی کم و حتی یک‌بار، در همان هفته معاینه و تصویربرداری پستان می‌خواهد و نباید منتظر نتیجه آزمایش پرولاکتین بماند.
- ترشح خودبه‌خود از یک مجرا در یک پستان، الگوی ضایعه موضعی است و ارجاع به جراح پستان همان هفته لازم دارد؛ این تصویر با درمان هورمونی تغییر نمی‌کند.
- هر توده سفت و چسبان با فرورفتگی پوست یا نوک پستان یا زخم هاله، در زن و مرد پرونده همان هفته است و با یک آزمایش هورمون کنار گذاشته نمی‌شود.
- سردرد ناگهانی و بسیار شدید همراه دوبینی یا کم‌شدن ناگهانی دید، با ۱۱۵ تماس بگیرید، چون خونریزی درون توده هیپوفیز و فشار تازه بر مسیر بینایی در همین فهرست‌اند.
- گالاکتوره همراه قطع قاعدگی و سردرد پیشرونده و تشنگی و پرنوشی و پرادراری، ویزیت متخصص غدد همان هفته می‌خواهد، چون بزرگ‌شدن توده هیپوفیز مطرح است.
- ترشح پستان در مرد همراه کاهش بینایی یا سردرگمی یا ضعف ناگهانی یک طرف، با ۱۱۵ و در همان ساعت پاسخ می‌خواهد؛ مردان دیر مراجعه می‌کنند و همین، فاصله خطر را باز می‌کند.
باورهای غلط
- «ترشح از پستان یعنی سرطان»؛ غلط، بیشتر ترشح‌ها نه خونی‌اند و نه یک‌مجرایی و علت هورمونی یا دارویی دارند، ولی هر ترشخی را بی‌خطر ندانید، چون شکل ترشح مسیر را نشان می‌دهد.
- «پرولاکتین بالا حتماً تومور مغز است»؛ غلط، دارو و تیروئید کم‌کار و استرس و تحریک پستان و شکل بی‌اثر ماکروپرولاکتین، هر یک همان عدد را می‌سازند و هیچ‌کدام توده نیستند.
- «گالاکتوره فقط در زن می‌آید»؛ غلط، مرد و نوزاد و زن سال‌خورده بدون شیردهی هم آن را دارند و در مرد همین علامت دلیل ارزیابی غدد است نه دلیل شرم.
- «داروی اعصابم ترشح آورده، پس خودم قطعش می‌کنم»؛ غلط، قطع خودسرانه خطر بازگشت بیماری روانی را دارد و راه درست تغییر یا جایگزینی دارو توسط تجویزکننده است؛ برای حمایت روانی از خط ۱۴۸ هم یاری می‌گیرند.
- «با دمنوش و رژیم، شیر پستان خشک می‌شود»؛ غلط، هیچ گیاه و رژیمی پرولاکتین ناشی از دارو یا توده را پایین نمی‌آورد و به تعویق انداختن علت، قطع قاعدگی و پوکی استخوان را پیش می‌برد.
- «یک آزمایش پرولاکتین همه ماجرا را حل می‌کند»؛ غلط، در ترشح خونی یا یک‌مجرایی، عدد هورمون نه ضایعه را نشان می‌دهد نه رد می‌کند و کار به تصویربرداری و نمونه‌برداری می‌رسد.
در ایران
آزمون پرولاکتین و TSH در ایران در آزمایشگاه‌های خصوصی و دولتی با هزینه‌ای کم در دسترس‌اند؛ تفسیر عدد بدون نگاه به داروها و شرایط نمونه، اغلب به تصویربرداری بی‌مورد می‌انجامد. MRI هیپوفیز در مراکز تصویربرداری و بیمارستان‌های آموزشی انجام می‌شود، ولی هزینه آن بدون پوشش کامل بیمه‌ای برای بسیاری خانواده‌ها مانع پیگیری است و پرونده در میانه رها می‌شود.
در داروخانه‌ها، داروهای کاهنده پرولاکتین مانند کابرگولین گاه بدون نسخه و از راه آشنایان رد و بدل می‌شوند و همین مصرف خودسرانه، افت فشار و غش و خواب‌آلودگی رانندگی را می‌سازد. مردان ایرانی با این علامت بسیار دیر مراجعه می‌کنند، بیشتر پس از بزرگی محسوس پستان و سال‌ها نسبت دادن آن به چاقی یا گیاه دارویی، در حالی که مسیر درست، ویزیت متخصص غدد است.
این خیریه در تأمین هزینه آزمون پرولاکتین و تیروئید و MRI هیپوفیز به بیمارانی یاری می‌رساند که در شهرهای کوچک، با عدد بالا و بدون دسترسی به متخصص غدد، ماه‌ها بی‌پاسخ مانده‌اند. در بخش دولتی، نوبت متخصص غدد و زمان MRI فاصله طولانی دارد؛ در ترشح خونی یا همراه توده، بیمار حق دارد از همان آغاز به مسیر جراح پستان برود و در صف هورمونی نماند.
جمع‌بندی اعداد کلیدی
| معیار | عدد | تفسیر |
|---|---|---|
| نرمال پرولاکتین، زن نازایا | تا حدود ۲۵ نانوگرم در میلی‌لیتر | مردان آستانه پایین‌تر دارند |
| عدد نزدیک ۱۰۰ | ۱۰۰ | بیشتر دارو یا علل غیرتوده‌ای |
| بالاتر از ۲۰۰ | ۲۰۰ | بررسی MRI هیپوفیز جدی می‌شود |
| نمونه‌گیری | ۲ تا ۳ ساعت پس از بیدار شدن | پس از ۱۵ تا ۳۰ دقیقه نشستن |
| میکروآدنوم | کوچک‌تر از ۱۰ میلی‌متر | بیشتر توده‌های شیره‌ساز، درمان دارویی |
پرسش‌های پرتکرار
پرولاکتینم کمی بالا خوانده شده؛ فوراً MRI هیپوفیز لازم است؟
خیر. تکرار آزمون در شرایط درست نخستین کار است و تصویربرداری گام آخر؛ در پرولاکتین کمی بالا، اغلب چیزی بی‌اثر و بی‌ربط به علامت دیده می‌شود.
داروی ضدروان‌پریشی می‌خورم و ترشح دیده‌ام؛ چه کنم؟
قطع خودسرانه، خطر بازگشت شدید بیماری و بستری دارد. تصمیم میان تحمل علامت و جایگزینی دارو، میان روان‌پزشک و متخصص غدد گرفته می‌شود.
مردم و این علامت را دیده‌ام؛ چقدر جدی است؟
در مرد این علامت به‌ندرت بی‌علت است: هورمون، دارو یا توده هیپوفیز. با کاهش بینایی یا سردرگمی، همان ساعت با ۱۱۵ تماس بگیرید.
یک‌بار ترشح خونی از یک طرف دیدم و قطع شد؛ بررسی لازم دارد؟
بله، در همان هفته. این الگوی ضایعه داخل مجراست و عدد هورمون آن را نه تأیید می‌کند نه رد؛ مسیرش سونوگرافی یا ماموگرافی و نظر جراح پستان است.
نوزادم ترشح شیری دارد؛ کاری باید بکنم؟
فشار دادن پستان و روغن مالیدن را متوقف کنید و دارویی ندهید؛ این شکل فیزیولوژیک معمولاً در ۲ تا ۴ هفته نخست می‌رود.
این نوشتار جای معاینه پزشک و تفسیر آزمون پرولاکتین را نمی‌گیرد؛ داروی روان‌پزشکی یا کاهنده پرولاکتین را بدون دیدن تجویزکننده تغییر یا قطع نکنید و در ترشح خونی یا یک‌مجرایی خودبه‌خود، همان هفته به مسیر پستان برسید.
منابع
- انجمن غدد درون‌ریز آمریکا، راهنمای پرولاکتین‌بالایی و آدنوم هیپوفیز
- انجمن غدد درون‌ریز ایران، توصیه‌های بررسی ترشح پستان
- انجمن جراحان پستان آمریکا، راهنمای ارزیابی ترشح نوک پستان
- وزارت بهداشت ایران، دستورالعمل خدمات آزمایشگاهی و تصویربرداری