پریودنتیت، بیماری التهابی مزمن نگهدارندهی دندان است: همان لایه‌ای که ریشه را به استخوان فک می‌بندد، رشته‌های نگهدارندهی دندان و استخوان فکی که ریشه در آن نشسته است. تفاوت آن با ژنژیویت در همین‌جاست: در ژنژیویت، التهاب تنها در لثه است و با پاک‌کردن پلاک کامل برمی‌گردد؛ در پریودنتیت، بخشی از نگهدارنده از دست رفته و با درمان برنمی‌گردد. از دست رفتن اتصال برگشت‌ناپذیر است؛ درمان، پیشرفت را می‌ایستاند و لثه را آرام می‌کند، ولی استخوان رفته را دوباره نمی‌سازد، مگر در برخی نقص‌های خاص و با تصمیم متخصص پریودنتولوژی.
پریودنتیت چیست و چرا آن را برگشت‌ناپذیر می‌شمارند
فراوانی و خاموشی، دو روی یک بیماری
لثه، تنها پوشش روی اتصال و رشته‌ی نگهدارنده و استخوان فک است و درمان موفق، عدد تخریب را پایین نمی‌آورد؛ آن را ثابت نگه می‌دارد. این بیماری یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن بزرگ‌سالان است، فراوانی‌اش با سن بالا می‌رود و در بالای ۳۵ سال، نخستین علت از دست دادن دندان به شمار می‌آید. پریودنتیت بی‌درد است و بخش بزرگی از مبتلایان نمی‌دانند بیمارند؛ همین خاموشی، آن را از پوسیدگی متمایز می‌کند و دلیل معاینه‌ی دوره‌ای با عدد است، نه با شکایت.
زیست‌فیلم زیر لثه، پاسخ میزبان را از دفاع به تخریب می‌چرخاند
پلاکی که در زیر لثه می‌ماند و سازمان می‌یابد، زیست‌فیلمی می‌سازد که مسواک به آن نمی‌رسد؛ در مواجهه با این زیست‌فیلم پخته، پاسخ میزبان از دفاع به تخریب بافت خودش عوض می‌شود. واسطه‌های التهابی و آنزیم‌ها، کلاژن رشته‌ی نگهدارنده را می‌شکنند و آن رشته، ارتفاع و پیوند خود را از دست می‌دهد. سلول‌های استخوان‌خوار، زیر فرمان همان التهاب، استخوان اطراف ریشه را می‌خورند و جیب لثه عمیق‌تر می‌شود.
جیب عمیق‌تر، محیط کم‌اکسیژن‌تر، باکتری مضرتر
جیب عمیق‌تر، محیط کم‌اکسیژن‌تری می‌سازد و همان محیط، به باکتری‌های مضرتر اجازه‌ی رشد می‌دهد؛ چرخه، خودش را تغذیه می‌کند. تا این زیست‌فیلم به‌طور حرفه‌ای شکسته نشود، چرخه در سکوت ادامه دارد و هیچ شست‌وشوی خانگی، به آن لایه‌ی پخته‌ی زیر لثه نمی‌رسد.
پیشرفت پله‌ای و دوره‌ی آرام فریبنده
بیماری پله‌ای پیش می‌رود و نه پیوسته: دوره‌های خاموشی و دوره‌های فعال شدن، و در هر دوره‌ی فعال، بخشی از استخوان می‌رود و باقی می‌ماند؛ همین پله‌ای بودن، دوره‌ی آرام را فریبنده می‌کند.
خط جدای پریودنتیت از التهاب لثه
ژنژیویت با خونریزی هنگام مسواک و قرمزی و پف لثه می‌آید و در آن، جیب لثه تغییر کرده ولی اتصال از دست نرفته است. فاصله میان لثه‌ی سالم و لثه‌ای که خونریزی می‌کند، تداوم التهاب است و اینکه پاسخ میزبان، خرابکار شده باشد. نوشتار التهاب لثه همان مرحله‌ی برگشت‌پذیر را توضیح می‌دهد.
زمینه‌ساز، نه سرنوشت اجباری
ژنژیویت درمان‌نشده، زمینه‌ساز پریودنتیت است، ولی همه‌ی ژنژیویت‌ها به آن نمی‌رسند؛ سرعت پیشرفت، به پاسخ میزبان و سیگار و کنترل قند بستگی دارد. لثه‌ای که عقب رفته و دندان را بلند نشان می‌دهد، دیگر ژنژیویت نیست؛ عقب‌نشینی یعنی اتصال از دست رفته است.
پوسیدگی و پریودنتیت، دو بیماری در یک دهان
پوسیدگی و پریودنتیت دو بیماری جدا‌اند: یکی به تاج دندان و دیگری به نگهدارندهی آن، و هر دو می‌توانند هم‌زمان در یک دهان باشند.
آنچه بیمار می‌بیند و آنچه تنها با ابزار دیده می‌شود
خونریزی لثه هنگام مسواک زدن یا هنگام خوردن سیب، شایع‌ترین علامتی است که بیمار می‌بیند و اغلب آن را به مسواک سخت نسبت می‌دهد. بوی ماندگار دهان یا طعم بد که با مسواک و عطر دهان برنمی‌گردد، از همان جیب عمیق می‌آید. عقب رفتن لثه و بلندتر دیده شدن دندان و حساس شدن ریشه به آب سرد و به هوا.
گیر کردن غذا در فاصله‌هایی که پیش‌تر بسته بود و باز شدن فاصله‌ی تازه میان دندان‌های جلو، نشانه‌ی کم‌آمدن نگهدارنده است. شل شدن و کج شدن و جابه‌جا شدن دندان‌ها و درد هنگام جویدن، در مرحله‌ای می‌آید که نگهدارنده کم آمده است. برآمدگی روی لثه نزدیک یک دندان که با فشار، چرک از آن بیرون می‌زند و طعم بدی در دهان می‌گذارد، آبسه است.
نخستین کم‌شدن اتصال، هیچ علامتی ندارد
نخستین از دست رفتن اتصال، هیچ علامتی ندارد و با این حال، استخوان نگهدارنده در حال کم شدن است؛ آن را تنها ابزار اندازه‌گیری جیب لثه در معاینه نشان می‌دهد. دندان‌پزشک ممکن است در شما بیماری شدید پیدا کند درست در حالی که هیچ شکایتی ندارید.
عامل‌های خطر و وزن هر یک
سیگار، قوی‌ترین عامل خطر است و با مقدار مصرف بالا می‌رود: در کسی که روزی حدود ۲۰ نخ می‌کشد، خطر چند برابر است، خونریزی که باید نشانه باشد پنهان می‌ماند و پاسخ به درمان، ضعیف‌تر می‌شود. دیابت با کنترل ضعیف، رابطه‌ای دوسویه دارد: بیماری لثه، کنترل قند را سخت‌تر می‌کند و قند بد، پیشرفت پریودنتیت را تند می‌کند؛ همان دو‌طرفه‌ای که در نوشتار دیابت آمده است.
- زمینه‌ی خانوادگی و تفاوت پاسخ میزبان، بخشی از شدت بیماری را توضیح می‌دهد؛ در دهانی با پلاک کم ولی تخریب زیاد، به همین عامل فکر می‌شود
- تغییر هورمونی بلوغ و بارداری و یائسگی، لثه را نسبت به پلاک واکنش‌پذیرتر می‌کند و در بارداری، تورم لثه گاه به شکل برآمدگی خونریزی‌دهنده می‌آید
- برخی داروها، بزرگ شدن لثه می‌سازند و پاک‌کردن را سخت و بیماری را تند می‌کنند؛ اگر داروی فشارخون یا صرع مصرف می‌کنید یا پیوند داشته‌اید، لثه‌ی شما زودتر باید دیده شود
- ترمیم‌های لبه‌دار و پروتزهای بد جاافتاده و جرم زیرلثه‌ای و دندان نهفته، محلی‌اند که زیست‌فیلم پنهان می‌ماند و پیشرفت، در همان نقاط بیشتر است
تشخیص، پرونده‌ای که باید با عدد پر شود
ستون تشخیص، اندازه‌گیری عمق جیب و میزان اتصال از دست رفته در دست‌کم ۴ نقطه‌ی هر دندان است؛ همین که وضعیت به عدد دربیاید، قابل مقایسه و قابل پیگیری می‌شود. خونریزی هنگام بردن ابزار اندازه‌گیری به داخل جیب، نشانه‌ی فعالیت بیماری است و نبود آن، هم می‌تواند نشانه‌ی خاموشی باشد و هم اثر سیگار بر رگ‌ها.
عکس رادیولوژی، استخوان رفته را کم گزارش می‌کند
عکس رادیولوژی، سطح استخوان را نشان می‌دهد، ولی از دست رفتن استخوان را کم گزارش می‌کند؛ عکس تقریباً نرمال، پریودنتیت را رد نمی‌کند.
شکاف ریشه، شل شدن و طبقه‌بندی
بررسی ناحیه‌ای که ریشه‌های یک دندان از هم جدا می‌شوند و ثبت میزان شل شدن دندان، بخشی از پرونده‌اند و نه اضافات. طبقه‌بندی بر پایه‌ی گسترش و شدت و الگوی پیشرفت انجام می‌شود و همان طبقه‌بندی، فاصله‌ی پیگیری و نیاز به جراحی را تعیین می‌کند.
درد دندان برای تشخیص لازم نیست و همین نکته، قلب این تشخیص است: بیماری بی‌درد می‌آید و بی‌خبر پیش می‌رود. در معاینه، سیگار و کنترل قند و داروهای مصرفی و دهان‌خشکی و ترمیم‌های لبه‌دار پرسیده می‌شوند، چون درمان بدون این‌ها ناکامل می‌ماند.
اعدادی که شدت، سرعت و فاصله‌ها را تعیین می‌کنند
عمق جیب در لثه‌ی سالم حدود ۱ تا ۳ میلی‌متر است و عمق بیشتر، همراه ثبت اتصال از دست رفته، پریودنتیت را می‌گوید. در برآوردهای جهانی، شکلی از پریودنتیت در حدود ۶۰ درصد بزرگ‌سالان دیده می‌شود و شکل شدید آن، در حدود ۱۱ درصد کل جمعیت گزارش می‌گردد؛ با این فراوانی، بخش بزرگی بی‌تشخیص می‌ماند. پیشرفت بی‌درمان، در حالت آرام سالانه در حدود ۰.۱ تا ۰.۲ میلی‌متر است و در دوره‌ی فعال شدن، چند برابر همان عدد.
در نوجوانی که شکل تندرو دارد، از دست رفتن استخوان می‌تواند در ۲ تا ۳ سال، چند دندان را تهدید کند و به همین دلیل آن شکل، پیگیری فوری تخصصی می‌خواهد. ارزیابی دوباره پس از فاز نخست درمان، معمولاً ۶ تا ۸ هفته بعد انجام می‌شود و پاسخ به همان فاز، تصمیم بعدی را تعیین می‌کند. نگهداشت، هر ۳ تا ۴ ماه یک بار و برای تمام عمر است و در بیمار پرخطرتر، این فاصله کوتاه‌تر می‌شود. عکس مقایسه‌ای برای دیدن تغییر سطح استخوان، در بیمار پایدار هر ۱۲ تا ۲۴ ماه تکرار می‌شود و در بیمار پرخطر، زودتر؛ برنامه را متخصص تعیین می‌کند. خونریزی هنگام مسواک، در ۷ تا ۱۴ روز پس از درمان و پاک‌کردن منظم، به‌طور محسوس کم می‌شود و ماندنش، نشانه‌ی جای باقی‌مانده‌ی بیماری است.
درمان، فاز نخست مکانیکی و ارزیابی دوباره
فاز نخست، مکانیکی است: برداشتن زیست‌فیلم و جرم از زیر لثه و هموار کردن سطح ریشه، در ۱ تا ۲ جلسه و بیشتر با بی‌حسی موضعی؛ این، درمانی است که قوی‌ترین شاهد را دارد. آموزش پاک‌کردن میان دندانی، هم‌اندازه‌ی همان فاز ارزش دارد و دست‌کم ۱ بار در روز انجام می‌شود؛ ابزارش بر پایه‌ی شکل لثه و فاصله‌ی دندان‌ها انتخاب می‌شود: نخ، خلال‌دندان یا برس میان‌دندانی.
ارزیابی دوباره، همه‌ی تصمیم‌های بعدی را می‌سازد
آنتی‌بیوتیک، جای پاک‌کردن مکانیکی را نمی‌گیرد؛ در شکل‌های خاص و تندرو و در بیمار با بیماری زمینه‌ای، متخصص آن را به‌عنوان افزوده انتخاب می‌کند و نوع و مدت‌ش تصمیم او است. در جیب‌های عمیق و در نقص‌های خاص، جراحی برای دیدن و پاک کردن سطح ریشه انجام می‌شود و در برخی نقص‌ها، روش‌های بازسازی با پرده و ماده‌ی پیوندی در نظر گرفته می‌شود؛ انتخاب بیمار، کار متخصص است. دندانی که نگهدارنده‌اش تقریباً تمام شده، کشیده می‌شود و برنامه‌ی جایگزینی آن، بخشی از همان درمان است و نه کاری جدا و پس از آن.
ترک سیگار و کنترل قند، درمان‌اند نه توصیه
ترک سیگار، بخشی از درمان است و نه توصیه‌ی اخلاقی؛ بدون آن، پاسخ به جراحی و به نگهداشت کمتر است و پیشرفت، بیشتر. کنترل قند، همراه با پزشک غدد، در بیمار دیابتی بخشی از درمان لثه حساب می‌شود و اصلاح ترمیم‌های لبه‌دار نیز در همان برنامه می‌آید.
نگهداشت، بیماری کنترل‌شدنی و نه شفا یافتنی
پریودنتیت، بیماری کنترل‌شدنی است و نه شفا یافتنی؛ حتی پس از درمان موفق، اگر پاک‌کردن حرفه‌ای رها شود، بیماری از همان جیب‌ها برمی‌گردد. در دوره‌ی نگهداشت، زیست‌فیلم در ۲۴ تا ۷۲ ساعت دوباره می‌نشیند و پیشرفت در سکوت تکرار می‌شود؛ همان فاصله‌ی چندماهه، از این واقعیت می‌آید.
در هر ویزیت نگهداشت، خونریزی حین سنجش و عمق جیب و میزان شل شدن دوباره ثبت می‌شوند تا تغییر نسبت به پیشین دیده شود و نه قضاوت لحظه‌ای. پس از جراحی، فاصله‌ی بازدیدها در ماه‌های نخست کوتاه‌تر است و برنامه را همان متخصص تعیین می‌کند. اگر ماه‌ها ویزیت را عقب انداخته‌اید، درمان از سر گرفته می‌شود و وضعیت با معاینه و عدد و عکس از نو سنجیده می‌شود؛ عقب افتادن، پایان راه نیست.
آبسه لثه و مرزهای آن
آبسه پریودنتال با برآمدگی دردناک و متورم لثه و دندان شل و گاهی چرک و تب می‌آید و همان روز رسیدگی لازم دارد؛ تخلیه و شست‌وشوی حرفه‌ای، کار دندان‌پزشک است. ترک خودسرانه‌ی این برآمدگی و فشار دادن آن در خانه، عفونت را در بافت مجاور پخش می‌کند و هرگز درمان نیست.
در بیمار دیابتی و در کسی که ایمنی‌اش کم است، آبسه لثه سریع‌تر پیش می‌رود و نشانه‌های عمومی می‌تواند کم باشد؛ بی‌درد بودن، نشانه‌ی سبک بودن نیست. آبسه لثه و آبسه‌ی نوک ریشه دو چیز متفاوت‌اند و درمانشان فرق دارد؛ تشخیص افتراق، با معاینه و عکس انجام می‌شود.
بار التهابی، دیابت، عروق کرونر و بارداری
بار التهابی پریودنتیت، کنترل قند را در دیابت سخت‌تر می‌کند و درمان لثه، در برخی مطالعات بخشی از این بار را کم کرده است؛ این به‌معنا، درمان دیابت با لثه نیست. پیوند میان پریودنتیت و بیماری عروق کرونر، در پژوهش‌ها گزارش شده ولی اثبات نشده است که درمان لثه، سکته‌ی قلبی را کم می‌کند؛ با این حال، در بیمار قلبی، لثه بخشی از مراقبت است. در بارداری، درمان لثه مجاز است و به تعویق انداختن آن به بهانه‌ی بارداری، پیشرفت را ادامه می‌دهد؛ زمان و شکل درمان را با پزشک بارداری و دندان‌پزشک هماهنگ کنید.
نشانه‌هایی که همان روز یا همان ساعت می‌خواهند
لثه‌ی متورم با یک طرف صورت پف‌کرده و تب و بلعیدن سخت آب دهان، یعنی عفونت به فضاهای نرم گردن رسیده و راه تنفس تنگ می‌شود؛ در همان ساعت با ۱۱۵ تماس بگیرید و منتظر نوبت نمانید، چون ساعت‌ها تعیین‌کننده‌اند. باز نشدن دهان و تورم زیر فک و صدای خفه در کسی که دندانی دردناک دارد، همان ساعت با ۱۱۵ منتقل می‌شود؛ جوشانده‌ی نمک و آنتی‌بیوتیک خانگی، این مسیر را باز نمی‌کند.
تورم صورت با تب و لثه‌ی متورم و دندان دردناک، همان روز معاینه لازم دارد و بزرگ شدن تورم در ۲۴ ساعت، بستری؛ عفونت از لثه می‌تواند به فضاهای نرم صورت و گردن برود. تورم پلک و پیشانی و تب و تاری دید در پی عفونت دندان‌های فک بالا، با ۱۱۵ در همان ساعت به اورژانس می‌رود، چون انتشار به بافت اطراف چشم اورژانسی است. تب و لرز و گیجی و افت فشار خون در بیمار دیابتی با عفونت لثه، با ۱۱۵ در همان ساعت بررسی می‌شود؛ سپسیس گاه از دهان شروع می‌شود.
شل شدن ناگهانی یک دندان پس از ضربه، همان روز ارزیابی دندانی لازم دارد، چون ممکن است ریشه شکسته باشد. تب و لرز و تورم زیر چشم یا زیر فک در کسی که دندانی دردناک دارد، همان ساعت ارزیابی می‌خواهد؛ نزدیک شدن تورم به چشم و گردن، مرز خطر است. در بیمار زیر شیمی‌درمانی یا با شمارش خون پایین، هر تورم و تب لثه، همان ساعت با پزشک معالج بررسی می‌شود و نه با قرار دندانی معمولی.
باورهای غلط که استخوان را می‌برند
- «شل شدن لثه و افتادن دندان، بخشی از پیری است و کاری از دست برنمی‌آید.» سن، خودش استخوان را نمی‌برد؛ این بیماری باکتریایی است و پیشرفتش متوقف می‌شود.
- «خونریزی لثه یعنی زیاد مسواک می‌زنم، پس مسواک را کنار می‌گذارم.» خونریزی نشانه‌ی التهاب است و با پاک‌کردن درست، در یکی دو هفته کم می‌شود و رها کردن، آن را زیاد می‌کند.
- «دهان‌شویه و خمیر گیاهی و روغن‌گردانی، استخوان رفته را برمی‌گردانند.» هیچ‌یک، اتصال از دست رفته را بازسازی نمی‌کنند و دهان‌شویه‌ی ضدمیکروبی تنها افزوده‌ی کوتاه‌مدت است، نه درمان.
- «دندان درد ندارد پس سالم است.» پریودنتیت بی‌درد است و تا شل شدن دندان، علامتی ندارد و همین، دلیل معاینه‌ی دوره‌ای است.
- «یک دوره آنتی‌بیوتیک، بیماری را ریشه‌کن می‌کند.» بدون پاک‌کردن مکانیکی زیست‌فیلم، دارو تنها برای مدتی علائم را آرام می‌کند و پیشرفت برمی‌گردد.
- «جراحی لثه یعنی دندان‌ها بعد از آن می‌افتند.» جراحی برای کنترل بیماری و رسیدن به سطوحی است که دست شما به آن نمی‌رسد و بی‌عملی، راه افتادن دندان است.
درمان پریودنتیت در ایران، دسترسی و تعرفه
درمان فاز نخست را در ایران، دندان‌پزشک عمومی در کلینیک و مرکز دانشگاهی هم انجام می‌دهد و ارجاع به متخصص، برای جیب‌های عمیق و نقص‌های خاص لازم است. متخصص پریودنتولوژی بیرون از کلان‌شهرها کم است و در شهر کوچک، گاه تنها راه، ارجاع به مرکز استان است؛ عقب انداختن این ارجاع، فاصله‌ی پیگیری را بلند می‌کند و پیشرفت، بی‌صدا ادامه می‌یابد.
- سیگار و قلیان در کشور در دسترس و ارزان‌اند و همین، خونریزی را پنهان و تخریب را زیاد می‌کند؛ به دندان‌پزشک بگویید سیگار می‌کشید، چون تفسیر خونریزی را عوض می‌کند
- خمیردندان‌های گیاهی و پودرهای دندانی که در عطاری‌ها فروخته می‌شوند، جای پاک‌کردن حرفه‌ای را می‌گیرند و بسیاری بیماران، ماه‌ها با آن، پیشرفت بی‌صدا را تجربه می‌کنند
- جرم‌گیری و سطح‌سازی ریشه و جراحی لثه، در کلینیک دولتی با تعرفه‌ی کمتر و در مطب خصوصی با پرداخت بالاتر انجام می‌شوند؛ خیریه می‌تواند فاز نخست درمان را تأمین کند تا بیمار با دندان شل، ماه‌ها در صف نماند
- پروتز و ایمپلنت، بخش بزرگی از هزینه‌ی درمان دندان را در ایران به خود می‌گیرد و بی‌درمانی لثه، ایمپلنت را هم شکست می‌دهد؛ پیش از جایگزینی، نگهدارنده باید کنترل شود
جمع‌بندی عددی پریودنتیت
| معیار | عدد | تفسیر |
|---|---|---|
| عمق جیب سالم | ۱ تا ۳ میلی‌متر | عمق بیشتر با کم‌شدن اتصال |
| شکل شدید در جمعیت | حدود ۱۱ درصد | با فراوانی، بی‌تشخیص |
| شکل کلی در بزرگ‌سال | حدود ۶۰ درصد | با سن بالا می‌رود |
| نخستین علت دندان‌ازدست‌رفتن | بالای ۳۵ سال | با درمان، پیشرفت می‌ایستد |
| سیگار روزانه | حدود ۲۰ نخ | خطر چند برابر و خونریزی پنهان |
| پیشرفت سالانه آرام | ۰.۱ تا ۰.۲ میلی‌متر | در دوره‌ی فعال، چند برابر |
| شکل تندرو در نوجوان | ۲ تا ۳ سال | چند دندان را تهدید می‌کند |
| ارزیابی دوباره | ۶ تا ۸ هفته | پاسخ، تصمیم بعدی را می‌سازد |
| نگهداشت | هر ۳ تا ۴ ماه | برای تمام عمر |
| عکس مقایسه‌ای | ۱۲ تا ۲۴ ماه | در بیمار پرخطر زودتر |
| کاهش خونریزی مسواک | ۷ تا ۱۴ روز | ماندنش نشانه‌ی جای بیماری |
| بازنشستن زیست‌فیلم | ۲۴ تا ۷۲ ساعت | ریشه‌ی فاصله‌ی چندماهه |
پرسش‌های پرتکرار
خونریزی دارد ولی درد ندارد؛ جدی است؟
بله، و همین ترکیب، پریودنتیت را خطرناک می‌کند. تصمیم را عدد عمق جیب و اتصال از دست رفته در دست‌کم ۴ نقطه می‌سازد، نه شدت شکایت شما.
سیگار می‌کنم و خونریزی نمی‌بینم؛ تخریبی نیست؟
چنین حکمی قابل اتکا نیست. اثر سیگار بر رگ‌ها، نشانه‌ای را که باید ظاهر شود پنهان می‌کند و پاسخ به درمان را ضعیف‌تر می‌سازد؛ ترک سیگار، در این پرونده درمان است.
عکسم نرمال بود؛ استخوان سالم است؟
قابل اتکا نیست. عکس، رفتن استخوان را کم گزارش می‌کند و قضاوت با مقایسه‌ی عکس‌ها در فاصله‌ی ۱۲ تا ۲۴ ماه و عمق‌سنجی تکراری انجام می‌شود.
با درمان، استخوان رفته برمی‌گردد؟
برنمی‌گردد. درمان، پیشرفت را می‌ایستاند و لثه را آرام می‌کند؛ بازسازی با پرده و ماده‌ی پیوندی تنها در برخی نقص‌های خاص و با تصمیم متخصص مطرح است.
چرا هر ۳ تا ۴ ماه ویزیت شوم؟
چون رهاکردن پاک‌کردن حرفه‌ای، بیماری را از همان جیب‌ها بازمی‌گرداند و این فاصله‌ی کوتاه، از بازنشستن سریع لایه‌ی زیر لثه می‌آید؛ پریودنتیت، کنترل‌شدنی است و نه شفا یافتنی.
آنتی‌بیوتیک که نوشته‌اند، درمان نیست؟
افزوده است، نه درمان. جای پاک‌کردن مکانیکی را نمی‌گیرد و فاز نخست، برداشتن زیست‌فیلم و جرم از زیر لثه و هموار کردن سطح ریشه است.
برآمدگی چرکی را در خانه باز کنم؟
خیر، و این پرخطرترین کار خانگی است. درمان، تخلیه و شست‌وشوی حرفه‌ای در همان روز می‌خواهد و اگر تب و تورم صورت یا سختی بلع افزوده شد، در همان ساعت با ۱۱۵ تماس بگیرید.
این نوشتار جای معاینه‌ی دندان‌پزشک، عمق‌سنجی لثه و تصمیم درمانی را نمی‌گیرد. درباره‌ی دارویی که بزرگ شدن لثه می‌سازد، تنها با پزشک معالج تصمیم بگیرید و آن را خودسرانه قطع نکنید.
منابع
- راهنمای فدراسیون اروپای پریودنتولوژی درباره‌ی پیشگیری و درمان بیماری پریودنتال
- آکادمی پریودنتولوژی آمریکا، بخش طبقه‌بندی و نگهداشت پریودنتیت
- سازمان جهانی بهداشت، بخش سلامت دهان و بیماری‌های مزمن غیرواگیر
- انجمن پریودنتولوژی ایران
- انجمن دندان‌پزشکی ایران، راهنمای جرم‌گیری و سطح‌سازی ریشه
- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران، راهنمای خدمات دهان و دندان