سرطان پستان در مردان یک بیماری نادر است که از سلولهای بافت پستانی مردان شروع میشود. اگرچه سرطان پستان بیشتر با زنان شناخته میشود، اما هر انسانی از بدو تولد مقدار کمی بافت پستانی دارد و بنابراین هر کسی ممکن است به این بیماری مبتلا شود.
سرطان پستان در مردان بیشتر در مردان مسن دیده میشود، هرچند ممکن است در هر سنی رخ دهد. درمان معمولاً با جراحی شروع میشود و ممکن است شیمیدرمانی، پرتودرمانی یا سایر روشها هم لازم باشند.
فهرست مطالب
- سرطان پستان در مردان چیست؟
- علائم سرطان پستان در مردان
- انواع سرطان پستان در مردان
- علت ایجاد سرطان پستان در مردان
- عوامل خطر
- پیشگیری و غربالگری
- تشخیص و مرحلهبندی
- روشهای درمان
- کنار آمدن با بیماری
- آمادگی برای مراجعه به پزشک
سرطان پستان در مردان چیست؟
همه انسانها از بدو تولد مقداری بافت پستانی دارند که شامل غدد، مجاری و چربی است. در دوران بلوغ، بافت پستانی در زنان رشد میکند اما در مردان معمولاً این اتفاق نمیافتد. با این حال، همان بافت اندک موجود میتواند در مردان هم دچار سرطان شود.
سرطان پستان در مردان زمانی ایجاد میشود که در DNA سلولهای بافت پستانی تغییراتی رخ دهد. این تغییرات باعث میشود سلولها سریعتر از حالت طبیعی رشد کنند و در زمان مناسب از بین نروند.
علائم سرطان پستان در مردان
علائمی که ممکن است نشانه سرطان پستان در مردان باشند:
- یک توده یا سفت شدن پوست در ناحیه قفسه سینه که معمولاً دردناک نیست
- تغییر در پوست روی قفسه سینه مثل فرورفتگی، چروک شدن، پوستهپوسته شدن یا تغییر رنگ
- تغییر در نوک پستان مثل تغییر رنگ، پوستهپوسته شدن یا فرو رفتن به داخل
- ترشح یا خونریزی از نوک پستان
اگر هر یک از این علائم را مشاهده کردید، هرچه زودتر با پزشک مشورت کنید.
انواع سرطان پستان در مردان
- کارسینوم داکتال: شایعترین نوع سرطان پستان در مردان است و از مجاری شیری شروع میشود.
- کارسینوم لوبولار: از غدد تولیدکننده شیر شروع میشود. این نوع در مردان نادرتر است زیرا معمولاً سلولهای لوبولار کمتری دارند.
- انواع نادرتر: بیماری پاژه نوک پستان و سرطان التهابی پستان از انواع نادرتر هستند.
علت ایجاد سرطان پستان در مردان
علت دقیق سرطان پستان در مردان همیشه مشخص نیست. این بیماری زمانی شروع میشود که در DNA سلولهای بافت پستانی تغییراتی ایجاد شود که باعث رشد غیرطبیعی آنها میشود. اگر سرطان پیشرفت کند، سلولهای سرطانی ممکن است به بافتهای اطراف حمله کنند یا از طریق جریان خون یا لنف به سایر نقاط بدن گسترش یابند.
عوامل خطر
بعضی عوامل میتوانند احتمال ابتلا به سرطان پستان در مردان را افزایش دهند:
- سن بالا: این بیماری بیشتر در مردان بالای 60 سال تشخیص داده میشود.
- مصرف داروهای حاوی استروژن: مانند داروهایی که در هورموندرمانی سرطان پروستات استفاده میشوند.
- سابقه خانوادگی سرطان پستان: اگر بستگان نزدیک شما سابقه سرطان پستان دارند، خطر بیشتر است.
- تغییرات ژنتیکی ارثی: جهشهای ژنی مثل BRCA1 و BRCA2 که از والدین به ارث میرسند میتوانند خطر را افزایش دهند.
- سندرم کلاینفلتر: این اختلال ژنتیکی باعث تغییر در تعادل هورمونهای بدن میشود که خطر سرطان پستان را افزایش میدهد.
- بیماریهای کبدی: مثل سیروز کبدی که میتوانند تعادل هورمونی بدن را تغییر دهند.
- چاقی: با بالا بردن سطح استروژن در بدن، خطر ابتلا را افزایش میدهد.
- بیماری یا جراحی بیضه: التهاب بیضه یا برداشتن آن میتواند خطر را بالا ببرد.
پیشگیری و غربالگری
برای اکثر مردان راه قطعی برای پیشگیری از سرطان پستان وجود ندارد. اما در گروههای پرخطر اقداماتی ممکن است مطرح باشد:
- اگر سابقه خانوادگی سرطان پستان دارید: با پزشک درباره آزمایش ژنتیکی صحبت کنید. اگر جهش ژنی پرخطری داشته باشید، معاینات منظم قفسه سینه و آشنایی با تغییرات طبیعی بدنتان اهمیت بیشتری پیدا میکند.
- اگر تراجنسیتی هستید: اگر جراحی تأییدکننده جنسیت روی قفسه سینه انجام ندادهاید، از دستورالعملهای غربالگری سرطان پستان پیروی کنید. اگر جراحی انجام دادهاید، مقداری از بافت پستانی ممکن است باقی مانده باشد. هر تغییری را به پزشک اطلاع دهید.
تشخیص و مرحلهبندی سرطان پستان در مردان
معاینه بالینی پستان
پزشک قفسه سینه و نواحی اطراف را لمس میکند تا هرگونه توده یا تغییر غیرعادی را بررسی کند.
آزمایشهای تصویربرداری
برای تشخیص دقیقتر ممکن است از ماموگرافی، سونوگرافی یا امآرآی استفاده شود.
بیوپسی یا نمونهبرداری
برای تشخیص قطعی، یک سوزن با راهنمایی تصویربرداری داخل توده وارد میشود و مقداری سلول برداشته میشود. در آزمایشگاه، متخصص سلولها را زیر میکروسکوپ بررسی میکند. همچنین آزمایشهایی انجام میشود تا مشخص شود آیا سلولهای سرطانی گیرندههای هورمونی یا تغییرات ژنی خاصی دارند که در انتخاب درمان اهمیت دارند.
مرحلهبندی بیماری
برای تعیین مرحله بیماری، از آزمایشهای تصویربرداری مثل اسکن استخوان، سیتیاسکن و پتاسکن استفاده میشود. همچنین آزمایشهایی بر روی سلولهای سرطانی انجام میشود تا درجه رشد و گسترش سرطان مشخص شود.
مراحل سرطان پستان از 0 تا 4 است:
- مرحله 0: سرطان بسیار کوچک است و فقط در داخل مجاری شیری است و به بافت اطراف حمله نکرده است.
- مرحله 1 و 2: سرطان به بافت پستانی رسیده اما هنوز نسبتاً محدود است.
- مرحله 3: سرطان به غدد لنفاوی یا بافتهای اطراف گسترش یافته است.
- مرحله 4: سرطان به اندامهای دیگر بدن مثل استخوان یا کبد گسترش پیدا کرده است.
روشهای درمان سرطان پستان در مردان
درمان سرطان پستان در مردان معمولاً با جراحی شروع میشود. سایر روشهای درمانی بر اساس مرحله بیماری، نوع سرطان و وضعیت کلی بیمار انتخاب میشوند.
1) جراحی
هدف جراحی برداشتن تومور و مقداری از بافت سالم اطراف آن است.
- ماستکتومی: در این روش تمام بافت پستانی از یک سمت قفسه سینه از جمله نوک پستان و هاله آن برداشته میشود. این شایعترین روش جراحی برای سرطان پستان مردان است.
- لامپکتومی: فقط تومور و مقداری از بافت اطراف آن برداشته میشود و بقیه بافت باقی میماند. معمولاً بعد از این عمل پرتودرمانی توصیه میشود.
- بیوپسی غدد لنفاوی نگهبان: غدد لنفاوی که اولین مکانی هستند که سرطان احتمالاً به آنها گسترش مییابد برداشته و آزمایش میشوند. اگر سرطانی نباشد، احتمالاً بیماری فراتر از پستان گسترش نیافته است.
2) پرتودرمانی
پرتودرمانی از اشعههای پرانرژی برای نابودی سلولهای سرطانی استفاده میکند. معمولاً بعد از جراحی برای از بین بردن سلولهای احتمالی باقیمانده در قفسه سینه و زیر بغل استفاده میشود.
3) هورموندرمانی
بیشتر سرطانهای پستان در مردان وابسته به هورمون هستند. اگر سرطان گیرنده هورمونی داشته باشد، هورموندرمانی میتواند از بازگشت بیماری جلوگیری کند یا رشد آن را کند کند. رایجترین داروی هورمونی برای مردان تاموکسیفن است.
4) شیمیدرمانی
شیمیدرمانی از داروهای قوی برای از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده میکند. این داروها معمولاً از راه رگ تزریق میشوند، اگرچه بعضی از آنها به صورت قرص هم موجودند. شیمیدرمانی ممکن است بعد از جراحی یا برای درمان موارد پیشرفتهتر استفاده شود.
5) درمان هدفمند
داروهای درمان هدفمند روی مواد شیمیایی خاصی در سلولهای سرطانی اثر میگذارند. این روش ممکن است بعد از جراحی یا در مواردی که سرطان گسترش پیدا کرده استفاده شود.
کنار آمدن با بیماری
تشخیص سرطان میتواند شوکهکننده باشد. این راهکارها ممکن است کمککننده باشند:
- با کسی صحبت کنید: با یک دوست، عضو خانواده، مشاور یا گروههای حمایتی درباره احساساتتان صحبت کنید.
- دعا یا مدیتیشن: برای بسیاری از بیماران تمرینهای معنوی میتواند آرامشبخش باشد.
- ورزش سبک: فعالیت بدنی ملایم میتواند به بهبود خلقوخو و احساس بهتر کمک کند. قبل از شروع با پزشک مشورت کنید.
- فعالیتهای خلاقانه: هنر، موسیقی یا رقص میتوانند به کاهش اضطراب کمک کنند.
- تکنیکهای آرامسازی: روشهایی مثل تنفس عمیق و آرامسازی عضلانی تدریجی میتوانند مفید باشند.
آمادگی برای مراجعه به پزشک
اگر علائمی دارید که نگرانکننده است، به پزشک عمومی مراجعه کنید. در صورت تشخیص سرطان، ممکن است به انکولوژیست ارجاع داده شوید.
برای استفاده بهتر از وقت ملاقات این موارد را آماده کنید:
- علائم خود را با تاریخ شروع یادداشت کنید.
- سابقه پزشکی و سابقه خانوادگی سرطان را بنویسید.
- فهرست داروها، ویتامینها و مکملهایتان را بیاورید.
- در صورت امکان یک همراه ببرید.
- سوالاتتان را از قبل آماده کنید.
سوالاتی که میتوانید از پزشک بپرسید
- چه نوع سرطان پستانی دارم؟
- بیماری در چه مرحلهای است؟
- آیا سرطان از پستان فراتر رفته است؟
- آیا امکان درمان کامل وجود دارد؟
- آیا به آزمایشهای بیشتری نیاز دارم؟
- چه گزینههای درمانی دارم؟
- عوارض احتمالی هر روش درمانی چیست؟
- درمان چه مدت طول میکشد؟
- چه تأثیری روی زندگی روزمره من دارد؟
- آیا باید با متخصص دیگری مشورت کنم؟
جمعبندی
اگرچه سرطان پستان در مردان بسیار نادر است، اما واقعی است و نباید نادیده گرفته شود. هر توده، تغییر در پوست یا نوک پستان یا ترشح غیرعادی باید توسط پزشک بررسی شود. مردانی که سابقه خانوادگی سرطان پستان دارند یا جهشهای ژنتیکی پرخطر دارند، باید با پزشک درباره آزمایشهای ژنتیکی و غربالگری مشورت کنند. تشخیص زودهنگام نقش مهمی در موفقیت درمان دارد.
منبع علمی: بازنویسی و ترجمه آموزشی بر اساس محتوای Mayo Clinic درباره Male Breast Cancer
توجه: این مطلب صرفاً برای آموزش بیمار تهیه شده و جایگزین تشخیص یا درمان پزشکی نیست. برای بررسی علائم و دریافت برنامه درمانی مناسب، حتماً با پزشک متخصص مشورت کنید.
