اگزمای گوش مشکلی است که میتواند پوست کانال گوش و لالهٔ گوش را خشک، قرمز و خارشدار کند و کیفیت زندگی روزمره را کاهش دهد. این حالت ممکن است بخشی از اگزمای تماسی یا آتوپیک باشد یا با عفونت ثانویه همراه شود. شناخت نشانهها، عوامل تشدیدکننده و روشهای ایمن مراقبت خانگی کمک میکند تا زودتر برای بررسی به پزشک یا متخصص پوست/گوش و حلق و بینی مراجعه کنید و جلوی بدتر شدن وضعیت را بگیرید. در این مقاله به علائم، علتها، تشخیص، پیشگیری و زمان مراجعه سریع پرداختهایم؛ اطلاعاتی مبتنی بر منابع معتبر برای راهنمایی عمومی.
پاسخ کوتاه: اگزمای گوش التهاب پوستی است که با خارش، خشکی یا ترشح همراه میشود و ممکن است از اگزمای آتوپیک یا تماس محرک ناشی شود. مراقبت ملایم و ارزیابی پزشک در موارد مقاوم یا علامتدار ضروری است.
تعریف
اگزمای گوش به هر نوع التهاب اگزمایی که پوست داخل یا اطراف گوش را درگیر کند گفته میشود. این التهاب میتواند موقتی یا مزمن باشد و الگوهای بالینی مختلفی مانند خشکی، پوستهریزی، ترک خوردن یا ترشحات ملتهب ایجاد کند. انواع شایع اگزما، از جمله اگزمای آتوپیک و اگزمای تماسی، میتوانند گوش را هم مبتلا کنند.[1] [2]
علائم شایع
علائم بسته به شدت و علت ممکن است متفاوت باشند، اما نشانههای عمومی عبارتاند از:
| نشانه | توصیف | اقدام اولیه |
|---|---|---|
| خارش | حس شدید کشش یا نیاز به خاراندن | از خاراندن خودداری کنید؛ مرطوبکننده ملایم و تماس با پزشک در صورت تشدید |
| خشکی و پوستهریزی | پوست خشک، فلس مانند یا ترکخوردگی | استفاده از امولینت و پرهیز از پاککنندههای قوی |
| ترشح یا بدبو | ممکن است نشاندهنده عفونت ثانویه باشد | درمان پزشکی و بررسی نمونه/کشت در صورت نیاز |
| درد یا کاهش شنوایی | در اثر ادم یا ترشح که مجرای گوش را مسدود میکند | ارزیابی توسط پزشک برای حفظ شنوایی |
علتها و عوامل خطر
اگزمای گوش معمولاً ناشی از همان مکانیسمهای پوستی است که در دیگر نواحی بدن دیده میشود. در افراد مبتلا به اگزمای آتوپیک، زمینهٔ ژنتیکی و حساسیت پوستی نقش دارد. تماس با مواد محرک یا آلرژنها (مانند برخی فلزات، محصولات مو یا عطرها) میتواند نوع تماسی را ایجاد کند. عفونتهای باکتریال یا قارچی ممکن است شرایط را تشدید یا پیچیده کنند و نیاز به درمان پزشکی داشته باشند.[2] [4]
تشخیص و بررسی
پزشک یا متخصص پوست، ابتدا از شرح حال و معاینه بالینی استفاده میکند. در صورت شک به عفونت، ممکن است نمونهبرداری سطحی یا کشت انجام شود. وقتی تماس با مادهٔ خاصی مطرح باشد، تستهای پچتست (آزمون حساسیت تماسی) میتواند علت را مشخص کند؛ تصمیم دربارهٔ انجام این تستها و تفسیر نتایج توسط پزشک گرفته میشود.[4]
مراقبتهای ایمن خانگی و پیشگیری
اقدامات ساده میتواند دفعات عود و شدت علائم را کاهش دهد: استفاده از مرطوبکنندههای بدون عطر، شستوشوی ملایم اطراف گوش با آب ولرم و صابون ملایم، خودداری از وارد کردن اجسام نوکتیز یا گوشپاککن عمیق داخل مجرا، و پرهیز از محصولات آرایشی یا شویندهای که سابقهٔ تحریک داشتهاید. اگر شنا میکنید، خشک نگهداشتن گوش پس از تماس با آب اهمیت دارد.[1] [3]
گزینههای درمان پزشکی
درمانهای پزشکی برای اگزمای گوش شامل آبرسانی پوست، کرمهای موضعی ضدالتهاب که انتخاب و تجویزشان باید توسط پزشک انجام شود، و در صورت عفونت تجویز آنتیبیوتیک یا داروهای ضدقارچ بهعنوان بخشی از برنامهٔ درمانی است. مناسب بودن هر گزینه و نظارت بر عوارض جانبی را پزشک معالج تشخیص میدهد.[1] [2]
چه زمانی باید سریعتر کمک پزشکی گرفت؟
در صورت دیدن هر یک از موارد زیر باید فوراً به مراکز خدمات اورژانسی یا بخش ENT مراجعه کنید: درد ناگهانی و شدید گوش، تب بالا همراه با ترشح بدبو یا خونآلود از گوش، ورم یکطرفهٔ سریع یا قرمزی وسیع که گسترش مییابد، افت ناگهانی شنوایی یا ضعف صورت، و علائمی که نشاندهندهٔ عفونت سیستمیک (مانند تب و سُفتی گردن) هستند. این نشانهها ممکن است نیاز به ارزیابی فوری و درمان داخلبستری داشته باشند.
پیگیری و مراجعه
اگر علائم بعد از مراقبتهای خانگی یا درمان اولیه ادامه یا بازگشت کرد، مراجعه مجدد به پزشک یا ارجاع به متخصص پوست یا ENT میتواند مفید باشد. برای موارد مزمن ممکن است نیاز به برنامهٔ مراقبتی بلندمدت و شناسایی محرکها باشد. حفظ یادداشت از عوامل تشدیدکننده و پاسخ به درمان به تصمیمگیری درمانی کمک میکند.[4]
پرسشهای پرتکرار
اگزمای گوش چیست و چگونه تشخیص داده میشود؟
اگزمای گوش التهاب پوستی است که با معاینهٔ بالینی تشخیص داده میشود؛ تاریخچهٔ شخصی از اگزما یا تماس با محرکها و گاهی نمونهبرداری یا تستهای حساسیتی به تشخیص کمک میکند.
آیا اگزمای گوش میتواند باعث کاهش شنوایی شود؟
بله؛ تجمع پوسته یا ترشح و ورم میتواند مجرای گوش را مسدود کند و کاهش شنوایی موقتی ایجاد کند. اگر کاهش شنوایی ناگهانی یا مداوم باشد لازم است پزشک بررسی کند.
چه کارهایی در خانه برای کاهش خارش و التهاب مفید است؟
از مرطوبکنندههای بدون عطر استفاده کنید، از خاراندن و وارد کردن اشیاء به مجرا خودداری کنید، محصولات تحریککننده را حذف کنید و در صورت بدتر شدن یا عفونت مشاوره پزشکی بگیرید.
آخرین بازبینی علمی: ۲۲ مرداد ۱۴۰۵. این مطلب برای آموزش عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا برنامه درمانی پزشک نیست.
