لیزەری چارەسەری یان
لیزەر تێراپی لە ناوەڕاستی دەیەی ١٩٦٠ی میلادییەوە لە پزیشکیدا بۆ نەخۆشان بەکاردهێنرێت. لەم ڕێگایەدا جۆرێک لیزەر بە ناوی لیزەری سارد یان کەمتوان بەکار دەهێنرێت. ئەم دواییە بە هاوکاری تەکنەلۆژیا نوێیەکان، لیزەرە پڕتوانەکان کە کاریگەرییان لە لیزەرە ساردەکان بەرزترە، بۆ بواری چارەسەرە پزیشکییەکان ناسێنراون.
لیزەری پڕتوان (HPLT) پێشکەوتنێکی تەکنەلۆژییە لە بواری لیزەری کەمتوان یان لیزەری سارددا و بەراورد بە لیزەری سارد دەتوانێت بەشێکی زۆر گەورەتری ڕووی لەش چارەسەر بکات. ئەم جۆرە لیزەرە پێشتر تەنها لە نەشتەرگەرییەکاندا بەکاردەهێنرا.
چارەسەرکردن بە لیزەری پڕتوان لە فیزیۆتێراپیدا ڕێگایەکی نوێیە کە تیایدا مۆدالیتێتێک بۆ کەمکردنەوەی زۆرێک لە دۆخە ئازاردارەکان بەکار دەهێندرێت.
لیزەری چارەسەری لە ڕووی زیندەوەرزانییەوە، بە ناردنی وزەی لیزەر بۆ شانەکانی لەش، خانەکان دەجوولێنێت.
جوڵاندنی زیندەوەرزانی بە لیزەر دەتوانێت ببێتە هۆی گەشەی شانە و چاکبوونەوەی. ئەم ئەنجامانە خێرابوونەوەی پرۆسەی باشبوونەوەی برین و هەروەها کەمبوونەوەی بەرچاوی ئازار، هەوکردن و جێماوەی برین لە لەشی نەخۆشدا لەدوای خۆی دەهێنن. لە ڕاستیدا دەتوانین بڵێین کە
لیزەری پڕتوان دەبێتە هۆی باشبوونی شانە. ئەم ئەنجامانە بەهۆی توانای دروستکردنی گەرمی بە بەکارهێنانی وزەی لیزەر لە خاڵە مەبەستەکانی لەشدا روو دەدەن.
میکانیزمی کاریگەری لیزەر تێراپی
میکانیزمی سەرەکی کاریگەری
لیزەر تێراپی نەناسراوە، بەڵام یەکێک لە میکانیزمە سەرەکییەکان کە تا ئێستا لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە، دروستکردنی گۆڕانکارییە لە زنجیرەی گواستنەوەی ئەلیکترۆن لە مایتۆکەندرییەکاندایە. وزەی شەپۆلە ڕووناکییەکانی لیزەر وا دەکات کرداری ئەم زنجیرەیە خێراتر ئەنجام بدرێت و بەرهەمهێنانی ATP زیاد بکات، لەئەنجامدا دروستکردنی زنجیرەکانی DNA و دروستکردنی پرۆتین و هەندێک کرداری خانەیی تر بە خێراییەکی زیاتر ئەنجام دەدرێت.
میکانیزمە لێکۆڵینەوەکراوەکانی تر لە برەوڕاگرتنی ڕاکێشانی تیشک لەلایەن پرۆتینەکانی پەردەی خانەییەوە دەکرێت، کە وا دەکات شێوەی پەردە بگۆڕێت و چوونەژوورەوەی بۆ یۆنەکان زیاد بکرێت.
لیزەری چارەسەری ڕێگایەکی بێ ئازار، سەلامەت و بێ کاریگەری لاوەکییە و دەکرێت بۆ کەمکردنەوەی ئازارە ئێسکیی، ماسولکەیی و دەمارییەکان بەکاری بهێنرێت. ئەمڕۆ زۆرێک لە لێکۆڵینەوە جۆراوجۆرەکان کاریگەریی
لیزەر تێراپی بۆ باشبوونەوەی خێراتری برین یان ڕووداوە بریندارەکانی لەشیان نیشان داوە، و بەپێی ئەم هەڵسەنگاندنانە، لیزەری چارەسەری دەتوانێت ببێتە هۆی کەمکردنەوەی ئازاری دەماری، ماسولکەیی و ئێسکیی.
جیاوازی نێوان لیزەری پڕتوان و لیزەری کەمتوان چییە؟
لیزەر تێراپی بە لیزەرە پڕتوانەکان (High Energy Laser Therapy) تایبەتمەندترە لە لیزەرە ساردەکان و دەبێت بە شوێنی گونجاو و بە وردبیێکی زیاتر بەکاربهێنرێت. کاریگەرییە چارەسەرییەکانی ئەم جۆرە لیزەرانەش بەراورد بە
لیزەرە ساردەکان یان کەمتوانەکان خێراتر و زیاترن.
لیزەری پڕتوان بەراورد بە لیزەرەکانی پێشوو یان هەمان لیزەری کەمتوان، دەتوانێت بۆ قوڵییەکی زیاتر لە شانە بچێتە ناو و وزەی زیاتر بگەیەنێتە ناوچەی چارەسەر و کاریگەرییەکی زیاتر و ماوەیەکی چارەسەری کورتتر هەبێت.
لیزەری پڕتوان ٢٤ هێندە پڕتوانە لە لیزەرە باوەکان و قوڵیایی چوونەژوورەوەی کاریگەری زیاتر لە ٤ سانتیمەترە؛ لەکاتێکدا لیزەرە باوە سارد یان کەمتوانەکان قوڵیایی چوونەژوورەوەی کاریگەریان نیوە سانتیمەترە و زۆرتر دەتوانن لە چارەسەرەکانی شانە ڕووی و بچووکەکاندا سوودبەخش بن.
ئەنجامدانی لیزەری چارەسەری چەندێک دەخایەنێت؟
ماوەی ئاسایی چارەسەر، بەپێی قەبارەی شوێنی ژێر چارەسەر، نێوان دە بۆ بیست خولەک دەخایەنێت. ئەگەر نەخۆشی و کارەساتە درێژخایەنەکان دوو بۆ سێ جار لە هەفتەیەکدا ژێر چارەسەر بکرێن، باشتر چارەسەر دەبن؛ بەڵام نەخۆشییە توندەکان، بەتایبەتی ئەگەر ئازارێکی زۆریان هەبێت، دەبێت ڕۆژانە ژێر چارەسەر بکرێن. لەم ڕێگایەدا، پرۆگرامی چارەسەری هەر کەسێک جیاواز ئامادە دەکرێت.
کاریگەرییەکانی لیزەری پڕتوانی چارەسەری
لێکۆڵینەوە و توێژینەوەی زۆر کاریگەریی لیزەری چارەسەرییان لەسەر نەخۆشی و زیانە جۆراوجۆرەکان هەڵسەنگاندووە. لە بەشی دواوە، هەندێک لە کاریگەرییە پشتڕاستکراوەکانی
لیزەری چارەسەری پێشکەش کراوە.
١) کەمکردنەوەی ئازار بە لیزەر تێراپی
لیزەر تێراپی بە تیشکەکانی لیزەری پڕتوان دەبێتە هۆی زیادبوونی بەرهەمهێنان و ئازادکردنی ئێندۆرفین و ئێنکەفالین، کە ماددەی کیمیایی سروشتی هێمنکەرەوەی ئازارن لە لەشی مرۆڤدا. لەگەڵ ئەوەشدا، لیزەری چارەسەری هەروەها دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی گواستنەوەی سیگناڵەکانی ئازار لە بەشە بریندارەکانی لەش بۆ مێشک و لەئەنجامدا کەمبوونەوەی ئازار.
٢) خێرابوونی چاکبوونەوەی شانە و گەشەی خانە
لیزەری پڕتوان دەتوانێت بۆ شانە قوڵەکانی لەش بچێتە ناو و ببێتە هۆی جوڵاندنی بەرهەمهێنانی خانە تایبەتەکانی لەش. ئەم جوڵاندنە دەبێتە هۆی زیادبوونی وزەی بەردەست بۆ ئەم خانانە و دروستبوونی توانای ڕاکێشانی ماددە خۆراکییەکان و دەربڕینی پاشماوە خانەیییەکان.
ئەم دۆخە دەتوانێت بە شێوەیەکی بەرچاو چاکبوونەوەی شانە بریندارەکە بخێزێنێت و بەم جۆرە کاتی پێویست بۆ چاکبوونەوەی ماسولکە، تاندۆن و ربات کەم بکاتەوە.
٣) خێرابوونی پرۆسەی باشبوونەوەی برین
لیزەری پڕتوان دەبێتە هۆی جوڵاندنی زیادبوونی دروستکردنی کۆلاژن. کۆلاژن ئەو پرۆتینە سەرەکییەیە کە بۆ جێگۆڕکێکردنی شانە مردووی لەش یان چاکبوونەوەی شانە بریندار پێویستە.
٤) باشبوونی کرداری دەمار
بەکارهێنانی لیزەری پڕتوان دەتوانێت ببێتە هۆی زیادبوونی گەشە و چاکبوونەوەی دەمار.
لیزەری چارەسەری هەروەها دەبێتە هۆی زیادبوونی هێزی سیگناڵە نێردراوەکان لە فایبەرە دەمارییەکاندا و دەتوانێت سیستەمی دەماری و ماسولکەیی نەخۆش بەگشتی باش بکات.
بەهۆی ئەمەوە، لیزەری چارەسەری لە کەمکردنەوەی ئازاری توند، بێهەستی، سوتان و کبودی دروستبوو بەهۆی زیانی دەمارییەوە ئەنجامی زۆر سوودبەخشی هەیە.
٥) کەمکردنەوەی هەوکردن
لیزەری پڕتوان دەبێتە هۆی پانیبوونی خوێنبەرەکان و خوێنبەرە لنفاوییەکان. پانیبوونی خوێنبەر دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی هەوکردن، وەم و ئیدێما لە شوێنە بریندارەکاندا. ئەم پرۆسەیە هەروەها دەتوانێت بەهۆی کاریگەرییە زیندەوەرزانییە تایبەتەکانی لەسەر لەشی مرۆڤەوە ببێتە هۆی لەناوچوونی خێرای کبودی.
٦) کاریگەری لەسەر خوێنبەرەکان، خێرابوونی ڕۆیشتنی خوێن
لیزەری پڕتوان دەتوانێت ببێتە هۆی خێرابوونی دروستبوونی مویرگی نوێ لە شانە بریندارەکانی لەشدا. بەم جۆرە ڕۆیشتنی خوێن بۆ شانە بریندارەکان زیاد دەبێت و ئەم دۆخە دەبێتە هۆی خێرابوونی پرۆسەی چاکبوونەوەی برین و کەمکردنەوەی ئیمکانی دروستبوونی شانەی برین لە شوێنە بریندارەکەدا.
٧) زیادبوونی چالاکیی میتابۆلیک
لیزەری پڕتوان دەبێتە هۆی زیادبوونی میتابۆلیزم و چالاکیی خانەکانی شانە. هەروەها توانای ئۆکسجین گەیاندنی خانە خوێنییەکانیش زیاد دەکات.
٨) کەمکردنەوەی ئیمکانی دروستبوونی شانەی سکار
لیزەری پڕتوان بە خێرابوونی پرۆسەی چاکبوونەوەی خانەیی، باشبوونی ڕۆیشتنی خوێن بۆ ناوچە بریندارەکانی لەش و دەربڕینی کاریگەرتری پاشماوەکانی میتابۆلیزمی خانە، دروستبوونی شانەی برین بەئەنجامی برینداربوون، سووتان و نەشتەرگەری کەم دەکاتەوە.
زیادبوونی خێرایی پرۆسەی باشبوونەوەی هەمیشە دەبێتە هۆی کەمتر دروستبوونی شانەی سکار لە لەشی کەسدا.
دەستکەوتنی ئەنجامی ئەرێنی بە لیزەری پڕتوان
لیزەر تێراپی بە لیزەری پڕتوان دەتوانێت بۆ کێشە درێژخایەن و توندەکان، وەک ئازاری ناوچەی پشت و ملیسک، تاندۆنیت، برینداربوونە وەرزشییەکان، ئارنجی تێنس باز و برینداربوونە دووبارەکانی بەهۆی چوونی فشارەوە وەک سندڕۆمی تۆنێلی کارپال، سوودبەخش بێت.
بەکارهێنانی لیزەری پڕتوان لە فیزیۆتێراپی
- هەرمی دیسک
- ئازاری توند بەئەنجامی برینداربوون
- هەڵبەستنی دیسک
- ئازاری درێژخایەن
- نەخۆشی زۆنا و تەبخال
- ئازاری ئەژنۆ
- نۆرۆپاتی
- برینداربوونە دووبارەکانی بەهۆی فشارەوە
- ئازاری شانی
- ئازاری قەرساغی دەست
- وەم و برینداربوونی شانەی نەرم
- ڕاکێشان و پێچخواردن
- تاندۆنیت
- بۆرسیت
- ئارتڕۆز
- سندڕۆمی تۆنێلی کارپال
- ئازاری ران
- ئازاری مەرفەس
- ئازاری ملیسک
- ئازاری پشت
- ئازاری سیاتیک
- برینداربوونە وەرزشییەکان
- تۆنێلی تارسال
- ئارنجی تێنس باز / گۆڵف باز
- ئەو برینانەی چاک نابن